Depresja

Depresja to choroba, która może wpływać na zdrowie psychiczne, emocjonalne i fizyczne osoby nią dotkniętej. Wywołuje długotrwałe uczucie przygnębienia oraz zmianę w sposobie myślenia, wzorcach snu, apetycie i zachowaniu.

Osoby z depresją doświadczają uczucia smutku, osamotnienia, tracą zainteresowanie dotychczasowymi pasjami czy zajęciami i nie czerpią przyjemności z życia.

Występują różne formy tej choroby. Depresję można leczyć zwykle za pomocą psychoterapii, farmakoterapii lub połączenia obu tych metod. W momencie zauważenia pierwszych objawów kluczowa jest szybka interwencja specjalisty. Z depresją ciężko jest zmagać się samodzielnie.

Zarówno dzieci, jak i dorośli mogą doświadczać depresji. Kobiety są bardziej na nią narażone.

Istnienie określonych czynników ryzyka może podwyższać szanse na wystąpienie depresji, m.in.:

• Choroby neurodegeneracyjne (Alzheimer, Parkinson)
• Udar mózgu
• Stwardnienie rozsiane
• Zaburzenia napadowe
• Nowotwory
• Zwyrodnienie plamki żółtej
• Przewlekły ból

Przyczyny depresji są złożone i wynikają z interakcji czynników genetycznych, biologicznych, środowiskowych i psychologicznych.

Genetyka

• Predyspozycje rodzinne zwiększają ryzyko zaburzeń nastroju.

Chemia mózgu

• Zaburzenia funkcjonowania neuroprzekaźników (serotonina, dopamina, noradrenalina).
• Zmiany strukturalne w mózgu.
• Zaburzenia hormonalne.

Czynniki środowiskowe

• Śmierć bliskiej osoby
• Rozwód
• Bezrobocie
• Trauma
• Chroniczny stres
• Ubóstwo
• Izolacja społeczna
• Przemoc domowa

Czynniki psychologiczne

• Niska samoocena
• Perfekcjonizm
• Nadmierna samokrytyka
• Trauma z dzieciństwa
• Zaniedbanie emocjonalne

Zdrowie fizyczne

• Choroby serca
• Choroby tarczycy
• Choroby autoimmunologiczne
• Nowotwory

Styl życia

• Nadużywanie alkoholu
• Nadużywanie substancji psychoaktywnych

U dzieci depresja może objawiać się jako:

• Długotrwały smutek
• Drażliwość
• Utrata zainteresowania aktywnościami
• Zmiany apetytu
• Problemy ze snem
• Zmęczenie
• Problemy z koncentracją
• Poczucie bezwartościowości
• Nadmierne poczucie winy
• Samookaleczanie
• Zachowania autodestrukcyjne

W skrajnych przypadkach mogą pojawić się myśli samobójcze.

Warto pamiętać, że nie wszystkie dzieci wyrażają smutek wprost – mogą sprawiać trudności wychowawcze lub wyglądać na „leniwe”.

Według DSM-5 wyróżnia się m.in.:

• Duże zaburzenie depresyjne (depresja kliniczna)
• Trwałe zaburzenie depresyjne (dystymia)
• Destrukcyjne zaburzenie regulacji nastroju (DMDD)
• Przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne (PMDD)
• Depresja wywołana innym stanem zdrowia
• Sezonowe zaburzenie afektywne
• Depresja prenatalna i poporodowa
• Depresja lękowa
• Depresja atypowa
• Depresja endogenna
• Epizody depresyjne w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Psychoterapia

Psychoterapia (np. terapia poznawczo-behawioralna – CBT) pomaga zmieniać negatywne wzorce myślenia.

Może być:

• indywidualna
• rodzinna
• grupowa

Poprawa często następuje po 10–15 sesjach, choć czas terapii bywa dłuższy.

Leki

Leki antydepresyjne:

• nie uzależniają
• nie działają uspokajająco
• nie są narkotykami

Pierwsze efekty mogą pojawić się po 1–2 tygodniach, pełne po 2–3 miesiącach.

Często zaleca się kontynuowanie leczenia przez co najmniej 6 miesięcy po ustąpieniu objawów.

Co możesz zrobić samodzielnie?

• Regularna aktywność fizyczna
• Odpowiednia ilość snu
• Zdrowe odżywianie
• Ograniczenie alkoholu
• Kontakty społeczne

Ważne

W przypadku myśli samobójczych należy natychmiast skontaktować się z pomocą medyczną.

Czas leczenia jest indywidualny.

Zaleca się:

• kontynuowanie leczenia farmakologicznego przez minimum 6 miesięcy
• obserwację pierwszych oznak poprawy przez kilka miesięcy

Nie każdy spadek nastroju oznacza depresję.